يار محمد خان سهام الدوله / خاور بى بى شادلو
2
سفر نامه هاى سهام الدولة بجنوردى ( فارسى )
به خراسان كوچانيده و در نواحى شمال خراسان كه مركز آن درون در غرب نسا ( عشقآباد كنونى ) بود اسكان داده شدند به منظور آنكه هجوم ازبكها را پيش گيرند . چون اين طوايف شيعى مذهبى هستند طبعا مىتوانستند از تجاوز طوايف و اقوام آسياى مركزى كه به مذهب ديگرى بودند دفاع كنند . اين طوايف در طول مدت حدود سيصد و سى سال ، يعنى تا قبل از تشكيل ارتش منظم مركزى ، نگاهبان مرزهاى كشور در آن ناحيه بودند . ايل شادى و دو ايل زاخورى و كاوى بتدريج نام شادلو و زعفرانلو و كيوانلو يافتند كلمهء « لو » ياى نسبت در تركى است كه منشيان صفوى در نوشتههاى خود استعمال كردهاند . ولى كردها خودشان همان ياى نسبت فارسى را مىگويند . در سالهاى آخر سلطنت شاه عباس حكومت كردهاى خراسان به شخصى به نام يوسف سلطان كه از قورچيان شاه عباس بود واگذار شد . خانوادهء خوانين شادلو از اولاد و احفاد اين شخصاند . حكومت كردها بعد از يوسف سلطان به خانوادهء چشمگزك ( زعفرانلو ) رسيد ولى ايل شادلو تحت رياست اولاد يوسف سلطان باقى ماند . در آغاز قيام نادر شاه طوايف كردهاى خراسان كه قدرت محلى بزرگى بودند از متحدين او بودند ولى بعدها با اكراد از در جنگ و ستيز درآمد . مخصوصا سران خاندان شادلو از نادر لطمات شديدى ديد . و رئيس آنها به نام جعفرقلى بيك كه سردار سپاه شاه طهماسب دوم در جنگ قوچان عليه نادر بود در جنگ كشته شد . سران شادلو در طول مدت سلطنت نادر شاه با او همكارى نكردند . در فترت بعد از نادر تا زمان روى كار آمدن آقا محمد خان قاجار خراسان در دست باقى ماندهء خاندان نادر بود و دولى خان شادلو كه بانى شهر
--> است . مخصوصا چون زندگى شبانى را پشت سر گذاشتهاند و روستانشين و شهرنشين شدهاند علاقه و ارتباط طايفگى سست شده است . آداب و رسوم ايل شادلو گو اينكه در سنوات اخير تغييرات زيادى كرده ولى موسيقى و رقص آنها برجاى مانده و كاملا مشابه موسيقى و رقص كردها و ارامنهء قفقاز است . زبان كردهاى خراسان كه خودشان به آن « كرمانجى » مىگويند به لهجهء كردى شمال آذربايجان غربى نزديك است . به طورى كه يك كرد شادلو به سهولت مىتواند با كردهاى شكاك آذربايجان غربى مكالمه كند . در صورتى كه فهم لهجهء كردهاى مهاباد براى شكاكها كه همسايهء آنها هستند دشوار است . بعضى اسامى كوهها را كردها با خود از قفقاز همراه آوردهاند مثل كوه آلاداغ كه مرتفعترين كوههاى بجنورد مىباشد يا شيروان كه به ياد شروان قفقاز نامگذارى شده است . قريهء دوين شيروان يادآور نام دوين پايتخت قديم ارمنستان و شهر بجنورد يا بزنجرد نام چشمهء معروف بزنجرد قراباغ است كه محل قتلگاه حمزه ميرزا صفوى برادر ارشد شاه عباس بود .